Montessori denkspel: houten knikkertoren om op kleur te sorteren

Zes knikkers, één toren, één opdracht

Bij het begin liggen de zes knikkers kriskras door elkaar in de toren. De opdracht is in één zin uitgelegd: zorg dat elke kleur weer bij elkaar komt. Een kind van zes begrijpt dat in tien seconden. Het oplossen duurt een stuk langer, en juist daar zit de aantrekkingskracht van dit Montessori denkspel.

Uw kind pakt de toren, bekijkt hem van alle kanten en zoekt waar elke kleur zit. Het doet een zet, kijkt of de kleuren dichter bij elkaar zijn gekomen en maakt de zet ongedaan als dat niet zo is. Het doel is steeds zichtbaar, de weg ernaartoe niet. Wie alleen achter één kleur aan jaagt, merkt vaak dat er onderweg iets anders verschuift.

De toren is klein: 7 cm in doorsnede, 13,5 cm hoog en 0,32 kg zwaar. Hij past in een kinderhand, neemt op een bureau of in de kast nauwelijks ruimte in en gaat makkelijk mee in de auto of naar de wachtkamer.

Wat deze houten breinbreker traint

Gokken brengt je bij deze knikkertoren zelden verder. Uw kind moet onthouden welke zetten het al heeft geprobeerd en bedenken wat een zet betekent voor de andere knikkers. Zo leert het een plan te maken en dat bij te stellen als het niet werkt. Het belangrijkste inzicht komt vaak pas na een tijdje: soms moet je iets wat al goed lag even losmaken om verder te komen.

De kleuren laten zelf zien of het klaar is. Liggen ze nog niet per kleur, dan is het werk niet af, en daar is geen volwassene voor nodig. Die ingebouwde foutcontrole, waarbij het materiaal het kind zelf laat zien waar het staat, is een van de principes van de Montessori-methode. Ook de vingers werken mee: de knikkers en de toren zijn klein, en alleen met rustige, precieze bewegingen gaat het de goede kant op. Wie zich haast, begint opnieuw, een les in geduld zonder dat iemand die hoeft te geven.

Kijken en vragen stellen, niet voordoen

Hussel de knikkers de eerste keer waar uw kind bij is, en maar een beetje. Dan ziet het dat de orde terug te brengen is, en komt het eerste succes snel. De fout die het vaakst gemaakt wordt, is de oplossing voordoen zodra het kind vastloopt. Stel liever een vraag: welke kleur is al bijna klaar? Laat uw kind ook hardop vertellen wat het ziet en wat het van plan is; zo worden de eigen gedachten duidelijker.

Loopt het helemaal vast, maak de opdracht dan kleiner: eerst één kleur op zijn plaats krijgen, en dat vieren. Of leg de toren weg en pak hem later weer op. Na een pauze ziet een kind het probleem vaak met andere ogen. Korte, terugkerende momenten werken bij zo'n denkspel beter dan een lange marathon.

Lukt het sorteren, draai de rollen dan om: uw kind husselt en u lost op, hardop denkend. Een kind dat voor een volwassene mag husselen, vindt dat vaak net zo leuk als zelf oplossen, en het hoort hoe een ander te werk gaat.

Vanaf 6 jaar, en hoe het spel meegroeit

Het spel is bedoeld voor kinderen vanaf 6 jaar. Op die leeftijd kunnen veel kinderen een doel over meerdere pogingen vasthouden en beginnen ze uitdagingen leuk te vinden die niet meteen lukken. In het begin helpt een tip of een toren die maar licht gehusseld is. Met meer oefening husselt uw kind zelf grondiger en vindt het eigen wegen naar de oplossing. Daarna komen nieuwe doelen: sneller klaar zijn, met minder zetten, of een toren oplossen die iemand anders heeft gehusseld. Ook oudere broers, zussen en volwassenen leggen hem niet zo snel weg. Meer ideeën voor deze leeftijd vindt u bij het speelgoed voor 6 tot 8 jaar.

Voor het onderhoud volstaat een droge of licht vochtige doek; hout hoort niet nat te worden. Bewaar de toren buiten bereik van jongere broertjes en zusjes, want de knikkers zijn klein.

De knikkertoren naast andere denkspellen

Veel puzzels voor grotere kinderen zijn plat: stukjes die op tafel hun plek moeten vinden. Bij een tangram legt het kind vormen na, bij een slangenkubus vouwt het een ketting tot een kubus. De knikkertoren vraagt iets anders: orde scheppen en zetten vooruit afwegen, met kleuren in plaats van vormen. En waar de meeste knikkerspellen draaien om een baan waarin de knikker vanzelf rolt, bewegen de knikkers hier pas als uw kind een beslissing heeft genomen.

Daardoor is hij een goede aanvulling voor een kind dat al veel puzzels heeft gemaakt, en een rustige eerste stap voor wie nog nooit een breinbreker in handen had. Meer spellen om te puzzelen en te redeneren vindt u bij wiskunde en logica.

Veelgestelde vragen

Wat is de bedoeling van de knikkertoren?

De zes knikkers weer per kleur ordenen. Hoeveel zetten dat kost, hangt af van hoe sterk de toren vooraf is gehusseld.

Vanaf welke leeftijd is dit denkspel geschikt?

Vanaf 6 jaar. De knikkers zijn klein, en de opdracht vraagt een geduld en een planning die de meeste kinderen rond die leeftijd ontwikkelen.

Kun je het met meer kinderen spelen?

Ja, door om de beurt te spelen. De een husselt en de ander lost op, of u kijkt wie het met de minste zetten klaarspeelt.

Kenmerken

• Leeftijd: vanaf 6 jaar
• Inhoud: houten toren met zes knikkers in verschillende kleuren
• Doorsnede: 7 cm
• Hoogte: 13,5 cm
• Gewicht: 0,32 kg
• Materiaal: hout
• Garantie: 2 jaar

Waarschuwing: Kleine knikkers die ingeslikt kunnen worden.