Montessori schrijfbord van hout – voorbereidend schrijven met stift

Met de stift door de groeven: het schrijfgebaar in het hout

Uw kind legt het schrijfbord plat op tafel, neemt de stift tussen duim en vingers en zet de punt aan het begin van een groef. Dan volgt het de lijn: recht vooruit, in een lus omhoog en weer naar beneden, rond in een cirkel of golvend als water. De groef houdt de stift op het spoor. Glijdt de punt bijna weg, dan voelt het kind dat in de hand en stuurt het zelf bij.

Er komt geen potlood en geen inkt aan te pas. Daardoor kan een kind dezelfde lus keer op keer volgen zonder dat er een vel vol krassen ontstaat en zonder gum. Het Montessori schrijfbord is onbeperkt herbruikbaar: wat vandaag lukt, kan morgen opnieuw, net zo vaak als het kind wil.

Het bord meet 24 x 32 cm, iets groter dan een A4-vel, en weegt 0.6 kg. Het ligt stabiel op tafel en past toch in een tas, zodat het ook mee kan naar opa en oma of in de klas gebruikt wordt.

Wat uw kind oefent: pengreep, druk en fijne motoriek

Schrijven begint lang voor de eerste letter. Een kind moet een stift goed vasthouden, de druk doseren en de hand laten volgen wat het oog ziet. Op het houten schrijfbord oefent het precies dat. De pengreep wordt steviger doordat het kind de stift steeds opnieuw in de groef houdt. De druk leert het beheersen: genoeg om in het spoor te blijven, niet zo veel dat de hand verkrampt en de beweging hapert.

Ondertussen werken oog en hand samen. Het oog kijkt vooruit naar waar de groef naartoe buigt, de hand volgt. Dat is fijne motoriek in een heel concrete vorm: kleine, precieze bewegingen van vingers en pols, gestuurd door wat het kind ziet. Anders dan veel speelgoed voor fijne motoriek richt dit bord zich op één enkel gebaar, het schrijfgebaar.

Lussen en golven zijn de bouwstenen van lopend schrift. Een kind dat die bewegingen al in de vingers heeft, hoeft ze later niet tegelijk met de vorm van elke letter te ontdekken. Het kan zich dan richten op de letter zelf, omdat de beweging er al is. Ook rechte lijnen en rondjes komen later terug, in letters als de i, de l en de o, en in de eerste cijfers.

Eén moeilijkheid tegelijk, in het eigen tempo

In de Montessori-methode wordt een moeilijkheid zo veel mogelijk losgemaakt van de rest, zodat het kind één ding tegelijk oefent. Dit bord doet dat met schrijven. Er zijn geen letters te onthouden, geen lijnen op papier om binnen te blijven en geen inkt die vlekt: alleen het gebaar. Pas als dat gebaar zit, komen letters en potlood erbij.

Het kind kiest zelf hoe vaak het een vorm herhaalt en wanneer het naar de volgende gaat. Dat zelf oefenen, zonder dat een volwassene steeds hoeft te verbeteren, geeft zelfvertrouwen. De groef zegt het kind immers zelf of de beweging klopt. Het gevoel van het hout onder de vingers en van de stift in de groef maakt het oefenen bovendien tastbaar, en dat vraagt concentratie en geduld. Een kind dat een lange golf zonder onderbreking volgt, is vaak muisstil: de hele aandacht zit in de punt van de stift.

Het schrijfbord is ook niet afhankelijk van een volwassene die naast het kind zit. Na de eerste kennismaking kan het kind er zelfstandig mee werken, op het moment dat het daar zelf voor kiest. Dat sluit aan bij het idee dat een kind leert door zelf te doen, met materiaal dat het zelf kan pakken en terugzetten.

Zo biedt u het schrijfbord de eerste keer aan

Kies een rustig moment aan tafel, met het bord recht voor uw kind. Neem zelf de stift en volg langzaam één groef, de eenvoudigste: een rechte lijn. Zeg weinig en laat de beweging spreken. Geef daarna de stift aan uw kind en kijk alleen.

Een veelgemaakte fout is te snel alle vormen tegelijk laten zien, of de hand van het kind vastpakken om te sturen. Laat het kind de groef zelf voelen: die doet het corrigerende werk. Een logische volgorde is eerst rechte lijnen, dan golven, dan rondjes en als laatste lussen. Blijf bij een vorm tot die vlot gaat.

Gaat een vorm goed, laat de beweging dan eens met de ogen dicht volgen, alleen op gevoel. Of laat het kind dezelfde vorm daarna met de vinger in een bakje zand of met krijt op een schoolbord herhalen: zo gaat het gebaar van het spoor naar de vrije hand. Houd de oefening kort; een paar minuten geconcentreerd werken is genoeg. Stop voordat de aandacht wegzakt, zodat het kind er de volgende keer graag naar terugkeert.

Ruim samen op: de stift bij het bord, het bord op een vaste plek in een lage kast. Zo kan uw kind het later zelf pakken wanneer het zin heeft om te oefenen. Staat het bord altijd op dezelfde plek, dan wordt het pakken, gebruiken en terugzetten vanzelf een vast ritueel.

Linkshandige kinderen kunnen het bord net zo goed gebruiken: zij volgen dezelfde groeven met de andere hand. Leg het bord dan iets schuin naar rechts, zodat de hand de groef niet afdekt en het kind blijft zien waar de lijn naartoe gaat.

Van 3 jaar tot de eerste letters, en het onderhoud

Rond 3 jaar volgt een kind vooral de vormen en ontdekt het hoe een stift zich laat sturen. In groep 1 en 2 wordt de pengreep stabieler en de beweging vloeiender; dan kan het kind de lussen en golven in één doorgaande beweging volgen. Voor het schrijven in groep 3, waar de eerste letters aan elkaar komen, is het gebaar dan al vertrouwd.

Ook een kind dat al letters maakt, heeft nog iets aan het bord. Een paar lussen en golven volgen is een korte opwarming voor het aan schrijfoefeningen op papier begint. Zo kan het schrijven oefenen zonder dat er iets fout op het papier blijft staan, en gaat het daarna met een losse hand verder. Juist na een drukke schooldag kan zo'n rustige, herhalende beweging een kind ook helpen om tot rust te komen voordat het aan een nieuwe taak begint.

Het hout onderhoudt u met een droge of licht vochtige doek. Maak het bord niet nat en bewaar het droog, uit de buurt van een verwarming. Houd de stift bij het bord, zodat die niet zoekraakt.

Waarin dit bord verschilt van ander schrijfmateriaal

In de categorie taal en schrijven staan ook borden en materialen waarmee een kind letters oefent. Dit Montessori schrijfbord gaat een stap eerder: geen letters, alleen de basisvormen waaruit letters later worden opgebouwd. Het past daarom bij een kind dat nog geen letters schrijft, of bij een kind dat de pengreep nog wil verstevigen voordat het met letters begint.

Wie verder kijkt naar materiaal voor deze leeftijd, vindt meer in ons educatief speelgoed voor 3 tot 6 jaar. Het schrijfbord heeft daar een eigen plek: het richt zich niet op tellen of sorteren, maar op het voorbereiden van de schrijvende hand. Voor een kind dat graag tekent maar moeite heeft met het vasthouden van een potlood, is het een rustige tussenstap.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd kan een kind met een schrijfbord oefenen?

Dit schrijfbord is geschikt vanaf 3 jaar. Een kind van die leeftijd kan de stift vasthouden en de groeven volgen, eerst langzaam en met de tijd steeds vloeiender.

Hoe helpt een Montessori schrijfbord bij leren schrijven?

Het kind oefent het schrijfgebaar los van de letters: lijnen, lussen, rondjes en golven. Pengreep, druk en de samenwerking tussen oog en hand komen zo vooraf op hun plaats, zodat de eerste letters later minder tegelijk vragen.

Wat is fijne motoriek en waarom is die belangrijk voor schrijven?

Fijne motoriek is het vermogen om kleine, precieze bewegingen te maken met vingers en hand, afgestemd op wat de ogen zien. Een stift of potlood vasthouden en sturen vraagt precies die vaardigheid.

Kan het schrijfbord steeds opnieuw gebruikt worden?

Ja. Er komt geen inkt of krijt aan te pas: het kind volgt de groeven met de stift, dus het bord is onbeperkt herbruikbaar.

Kenmerken

• Leeftijd: vanaf 3 jaar
• Inhoud: houten schrijfbord met groeven en een stift
• Vormen: rechte lijnen, lussen, rondjes en golven
• Afmetingen: 24 x 32 cm
• Gewicht: 0.6 kg
• Onbeperkt herbruikbaar, thuis of in de klas
• Garantie: 2 jaar op al onze producten

Waarschuwing: niet geschikt voor kinderen jonger dan 3 jaar. Verstikkingsgevaar. Bevat kleine onderdelen die ingeslikt kunnen worden. Houd de verpakking buiten bereik van het kind.